Finans Rehberi
Efektif Kur Nedir? Döviz Kuru ile Efektif Kur Farkı
TCMB tablosundaki "efektif alış/satış" sütunları ne anlama gelir? Nakit banknot işlemlerinde kurun neden daha kötü olduğunu açıklıyoruz.
TCMB’nin kur tablosuna dikkatli bakanlar dört sütun görür: döviz alış, döviz satış, efektif alış, efektif satış. Çoğu kişinin gözünden kaçan bu ayrım, nakit işlem yapanların cebini doğrudan etkiler.
Tanım
- Döviz (kaydî) kuru: Hesaptan hesaba, fiziki banknotun el değiştirmediği işlemlerin kurudur. Havale, EFT, hesaben döviz alım satımı bu kurdan yürür.
- Efektif kur: Fiziki banknotun alınıp satıldığı işlemlerin kurudur. Gişeden nakit dolar almak ya da elinizdeki nakit euroyu bozdurmak efektif işlemdir.
Efektif kur neden daha kötüdür?
Nakit banknotun bankaya maliyeti vardır:
- Taşıma ve sigorta: Banknotlar fiziksel olarak taşınır, sayılır, sigortalanır.
- Kasa ve stok maliyeti: Kasada duran nakit döviz, banka için getirisiz ve riskli bir stoktur.
- Sahtecilik riski: Banknot kontrolü ayrı bir operasyon yüküdür.
Bu maliyetler kura yansır: efektif alış, döviz alışından düşük; efektif satış, döviz satışından yüksek olur. Yani nakitle çalışan, her iki yönde de daha geniş makas öder.
Pratikte ne anlama gelir?
Elinizde 1.000 $ nakit olduğunu düşünün:
- Bankaya götürüp hesabınıza yatırır, sonra hesaben satarsanız çoğu bankada döviz alış kuru uygulanır,
- Gişede doğrudan bozdurursanız efektif alış uygulanır ve birkaç yüz lira daha az alabilirsiniz.
Aynı şekilde seyahat için nakit döviz alacaksanız, gişeden efektif satışla almak yerine hesaben alıp ATM’den çekmenin toplam maliyetini karşılaştırmak çoğu zaman lehinizedir.
Nerede karşınıza çıkar?
- Döviz büroları tamamen efektif çalışır; kurları banka gişesinden iyi olabilir ama mantık aynıdır.
- Gümrük ve resmi hesaplamalarda bazı işlemler için efektif kur esas alınır.
- Havalimanı büroları, kirası yüksek ve rekabeti düşük noktalar olduğu için genellikle en kötü efektif kuru verir; zorunlu değilseniz havalimanında döviz bozdurmayın.
Özet
| İşlem | Uygulanan kur |
|---|---|
| Hesaptan hesaba döviz | Döviz (kaydî) kuru |
| Gişeden nakit almak | Efektif satış |
| Nakit bozdurmak | Efektif alış |
Kural basit: nakitten uzak durabildiğiniz her işlemde daha iyi kur alırsınız. Makasın genel mantığı için alış-satış farkı rehberimize bakabilirsiniz.