Finans Rehberi
Döviz Alış Satış Farkı (Makas) Nedir, Neden Var?
Bankalar dövizi neden farklı fiyattan alıp satar? Kur makasının nasıl oluştuğunu, neye göre açılıp daraldığını ve daha az fark ödemenin yollarını anlattık.
Döviz bozdurmak isteyen herkesin ilk fark ettiği şey aynıdır: bankanın ekranında iki fiyat vardır ve ikisi de sizin aleyhinizedir. Dövizi bozdururken düşük olan alış fiyatı, satın alırken yüksek olan satış fiyatı uygulanır. Aradaki farka kur makası (spread) denir.
Makas neden var?
Bankalar ve döviz büroları, döviz alım satımını bir hizmet olarak sunar ve bu hizmetin maliyeti vardır:
- Pozisyon riski: Sizden aldığı doları banka hemen satamayabilir; kur düşerse zarar eder. Makas bu riskin sigortasıdır.
- İşlem maliyeti: Nakit taşıma, kasa, personel, transfer ücretleri.
- Kâr marjı: Her ticari işletme gibi kurumlar bu işten kazanç bekler.
Makas ne zaman açılır?
Kur makası sabit değildir; piyasa koşullarına göre genişler ve daralır:
- Oynaklık arttığında: Seçim, merkez bankası kararı, jeopolitik kriz gibi dönemlerde kurumlar riski fiyata yansıtır ve makas açılır.
- Likidite azaldığında: Az işlem gören para birimlerinde (ör. ruble, rand) makas, dolar ve euroya göre çok daha geniştir.
- Nakit işlemlerde: Fiziki banknot maliyetli olduğu için efektif (nakit) makas, hesaptan hesaba işleme göre geniştir.
Sayısal örnek
Dolar alış 46,75 ₺, satış 46,90 ₺ olsun. 1.000 dolar alıp aynı anda geri bozdursanız:
| İşlem | Kur | Tutar |
|---|---|---|
| 1.000 $ satın alma | 46,90 | −46.900 ₺ |
| 1.000 $ geri bozdurma | 46,75 | +46.750 ₺ |
| Fark (maliyetiniz) | −150 ₺ |
Kur hiç hareket etmese bile makas yüzünden yaklaşık %0,3 kaybettiniz. Sık al-sat yapanların “kur yükseldi ama para kazanamadım” demesinin başlıca sebebi budur.
Daha az makas ödemenin yolları
- İnternet/mobil şubeyi kullanın: Gişeye göre makas genellikle belirgin şekilde dardır.
- Nakitten kaçının: Hesaptan hesaba işlem, efektif işleme göre daha iyi kurla gerçekleşir.
- Kurumları karşılaştırın: Aynı anda iki bankanın makası ciddi farklılık gösterebilir; büyük tutarlarda birkaç dakikalık karşılaştırma yüzlerce lira kazandırır.
- Panik saatlerinden uzak durun: Piyasanın çalkalandığı anlarda makas en geniş halindedir; acil değilse sakinleşmesini bekleyin.
TCMB kuru neden farklı?
Haberlerde geçen TCMB kuru gösterge niteliğindedir; Merkez Bankası’nın her iş günü saat 15:30’ta ilan ettiği referans değerdir ve bu kurdan işlem yapamazsınız. Bankalar kendi kurlarını serbestçe belirler. Sitemizdeki kurlar da gösterge amaçlıdır; işlem öncesi bankanızın güncel kurunu mutlaka kontrol edin.